Gaat u binnenkort samenwonen of woont u al samen? Dan is het verstandig om een aantal zaken goed te regelen. Samenwonen heeft gevolgen voor uw hypotheek, vermogen en uw rechten ten opzichte van elkaar — maar zonder afspraken op papier verandert er juridisch niets.
Veel stellen denken dat samenwonen automatisch dezelfde rechten geeft als trouwen. In de praktijk is dat niet zo. Zonder afspraken blijft u en uw partner voor de wet twee afzonderlijke personen — met elk hun eigen bezittingen, schulden en erfrecht.
De vijf belangrijkste zaken om te regelen bij samenwonen:
- Samenlevingscontract
- Eigendomsverhouding bij een gezamenlijke woning
- Testament
- Aanmelding bij pensioenuitvoerder
- Fiscaal partnerschap
Zonder afspraken op papier verandert er juridisch niets: u en uw partner blijven voor de wet twee afzonderlijke personen.
Hieronder leest u wat elk punt inhoudt. De informatie is gebaseerd op de regelgeving zoals die geldt in maart 2026. Wet- en regelgeving kan veranderen; laat u daarom goed en actueel informeren door een adviseur of notaris. Bij Haruna kijken we graag met u mee naar uw situatie.
Wat komt in dit artikel?
- Samenlevingscontract
- Eigendomsverhouding bij een gezamenlijke woning
- Testament
- Aanmelding bij pensioenuitvoerder
- Fiscaal partnerschap
1. Samenlevingscontract
Een samenlevingscontract is een notariële overeenkomst waarin u afspraken vastlegt over uw samenwonen. U bent niet verplicht om een samenlevingscontract te hebben — maar zonder contract heeft u geen juridisch vastgelegde afspraken over bijvoorbeeld de verdeling van bezittingen of wat er gebeurt bij overlijden.
Wat legt u vast in een samenlevingscontract:
- Hoe u de kosten van het huishouden verdeelt
- Wie eigenaar is van welke bezittingen
- Wat er gebeurt met de woning als u of uw partner overlijdt (verblijvingsbeding)
- Hoe spaargeld of investeringen worden verdeeld bij beëindiging van de relatie
- Hoeveel ieder heeft ingebracht bij aankoop van een gezamenlijke woning
Soms vraagt een bank of een pensioenfonds om een notarieel samenlevingscontract — bijvoorbeeld als u samen een hypotheek wilt of als u de ander als partner wil aanmelden voor uw ouderdomspensioen.
Wat kost een samenlevingscontract? Een samenlevingscontract kost tussen de €449 en €1.075. Een op maat gemaakt samenlevingscontract via een traditioneel notariskantoor begint gemiddeld rond de €700 inclusief btw. Notaris.nl Online notarisdiensten zijn goedkoper. De kosten lopen uiteen van €320 tot meer dan €1.000 afhankelijk van de notaris, uw wensen en de complexiteit. Vergelijk notarissen op prijs — tarieven verschillen aanzienlijk per kantoor en regio.
2. Hypotheek bij samenwonen
U hoeft niet getrouwd te zijn om samen een huis te kopen. Samenwonende stellen kopen regelmatig samen een woning. Er zijn wel een aantal zaken die u goed moet regelen.
- Beide inkomens: bij een gezamenlijke hypotheekaanvraag kunnen beide inkomens worden meegeteld voor de maximale hypotheek. Dit vergroot vaak de leencapaciteit.
- Hoofdelijke aansprakelijkheid: beide partners zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de gehele hypotheekschuld. Dat betekent dat de bank elk van u beiden kan aanspreken voor het volledige bedrag — ook als u uit elkaar gaat.
- Eigendomsverhouding: de eigendomsverhouding (wie welk percentage van de woning bezit) legt u vast bij de notaris in de akte van levering.
Bij overlijden: zonder testament en samenlevingscontract erft uw partner niet automatisch uw aandeel in de woning. Met een verblijvingsbeding in uw samenlevingscontract regelt u dat de andere partner in de woning mag blijven wonen.
Overlijdensrisicoverzekering: bij een gezamenlijke hypotheek is het verstandig om na te denken over een overlijdensrisicoverzekering. Als één van u beiden overlijdt, kan de ander de hypotheeklasten mogelijk niet alleen dragen. Bij Haruna bespreken we graag met u of en hoe dit passend kan zijn voor uw situatie.
Bij uit elkaar gaan: stel vooraf vast wat er gebeurt als u uit elkaar gaat. Wie neemt de woning over? Kan diegene de hypotheek alleen dragen? Moet de ander worden uitgekocht? Dit vastleggen in een samenlevingscontract voorkomt veel discussies achteraf.
3. Erfenis en testament
Als u samenwoont zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, erft uw partner niet automatisch van u. Zonder testament gaat een nalatenschap naar wettelijke erfgenamen — doorgaans ouders, broers of zussen.
Met een samenlevingscontract regelt u dat u na zes maanden automatisch als partners voor de erfbelasting wordt aangemerkt door de fiscus. Als partners voor de erfbelasting kunt u gebruikmaken van de fiscale partnervrijstelling van ruim €795.000. Zonder dit bent u slechts vrijgesteld tot iets meer dan €2.658 en betaalt u tot 40% erfbelasting in plaats van maximaal 20%.
Een samenlevingscontract regelt echter niet alles rond erfenis. Voor persoonlijke bezittingen heeft u ook een testament nodig. Een notaris kan u adviseren over de combinatie van samenlevingscontract en testament.
4. Pensioen en nabestaandenpensioen
Als u samenwoont, heeft uw partner niet automatisch recht op uw nabestaandenpensioen. In veel pensioenregelingen moet u uw partner eerst officieel aanmelden bij de pensioenuitvoerder. Soms vraagt een pensioenfonds om een notarieel samenlevingscontract voordat het uw partner erkent als nabestaande.
Controleer bij uw pensioenfonds of verzekeraar:
- Of er nabestaandenpensioen is en wat de voorwaarden zijn
- Of uw partner aangemeld moet worden en hoe
- Of een samenlevingscontract verplicht is voor erkenning als partner
5. Fiscaal partnerschap
Wanneer u niets vastlegt, bent u niet automatisch fiscaal partner. Daardoor kunt u bepaalde fiscale voordelen niet benutten — zoals het verdelen van aftrekposten in de belastingaangifte of het optimaal benutten van de hypotheekrenteaftrek.
U kunt in aanmerking komen voor fiscaal partnerschap als u:
- Samen een woning bezit
- Een notarieel samenlevingscontract heeft
- Samen een kind heeft of een kind van de ander heeft erkend
De exacte voorwaarden worden bepaald door de Belastingdienst. Controleer via belastingdienst.nl of u als fiscaal partner kwalificeert.
Trouwen of geregistreerd partnerschap
Naast samenwonen met een samenlevingscontract kunt u ook kiezen voor een huwelijk of geregistreerd partnerschap. Sinds 2018 geldt standaard beperkte gemeenschap van goederen — alleen het vermogen dat tijdens het huwelijk wordt opgebouwd is gezamenlijk. Vermogen dat u al had vóór het huwelijk blijft van uzelf, tenzij u andere afspraken maakt in huwelijkse voorwaarden.
Een geregistreerd partnerschap heeft in grote lijnen dezelfde juridische gevolgen als trouwen maar is gemakkelijker te beëindigen zonder tussenkomst van de rechter.
Welke vorm het beste past, hangt af van uw persoonlijke situatie. Een notaris kan de verschillen voor u helder in kaart brengen.
Checklist samenwonen — alles op een rij
Direct regelen:
- Samenlevingscontract opstellen bij notaris
- Eigendomsverhouding vastleggen bij aankoop gezamenlijke woning
- Testament opstellen
Controleren:
- Partner aanmelden bij pensioenuitvoerder
- Fiscaal partnerschap checken via Belastingdienst
- Overlijdensrisicoverzekering bespreken bij gezamenlijke hypotheek
- Toeslagpartnerschap controleren bij huurtoeslag of zorgtoeslag
Bij hypotheekaanvraag:
- Beide inkomens meenemen in de aanvraag
- Hoofdelijke aansprakelijkheid begrijpen
- Regeling bij overlijden en bij uit elkaar gaan vastleggen
Afspraak maken
Gaat u samenwonen en wilt u weten wat dit betekent voor uw hypotheek, maandlasten en financiële situatie? Bij Haruna kijken we graag met u mee.
Voor juridische documenten zoals een testament of samenlevingscontract verwijzen wij u door naar een notaris.
Samenwonen: wat betekent het voor uw situatie?
Gaat u samenwonen en wilt u weten wat dit betekent voor uw hypotheek, maandlasten en financiële situatie? Bij Haruna kijken we graag met u mee. Voor juridische documenten zoals een testament of samenlevingscontract verwijzen wij u door naar een notaris.
Veelgestelde vragen over samenwonen
- Nee. Samenwonende stellen kunnen samen een woning kopen en een gezamenlijke hypotheek aanvragen. Het is wel belangrijk om de eigendomsverhouding bij de notaris vast te leggen en duidelijke afspraken te maken over wat er gebeurt bij overlijden of uit elkaar gaan.
- Nee — maar zonder contract heeft u geen juridisch vastgelegde afspraken. Veel banken en pensioenfondsen vragen om een notarieel samenlevingscontract bij een hypotheekaanvraag of aanmelding als nabestaande. Kosten liggen tussen de €320 en €1.075 afhankelijk van de notaris en uw wensen.
- Nee. Zonder testament gaat uw nalatenschap naar wettelijke erfgenamen zoals ouders of broers en zussen. Met een samenlevingscontract kunt u na zes maanden wel als partners voor de erfbelasting worden aangemerkt — maar voor persoonlijke bezittingen heeft u ook een testament nodig.
- Niet automatisch. U moet uw partner in veel gevallen officieel aanmelden bij uw pensioenfonds of verzekeraar. Sommige regelingen vereisen een notarieel samenlevingscontract voor erkenning als nabestaande.
- U kunt fiscaal partner zijn als u samen een woning bezit, een notarieel samenlevingscontract heeft of samen een kind heeft. De exacte voorwaarden zijn terug te vinden via belastingdienst.nl. Als fiscaal partner kunt u aftrekposten verdelen in de belastingaangifte.
- Beiden zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de volledige hypotheekschuld. Bij uit elkaar gaan moet worden besloten wie de woning overneemt en of diegene de hypotheek alleen kan dragen. Maak dit van tevoren helder in een samenlevingscontract om discussies te voorkomen.
Meer over hypotheken
Bereken uw maximale hypotheek, vergelijk rentestanden en plan een vrijblijvend gesprek.
Naar hypotheken
Gaat u samenwonen en wilt u weten wat dit betekent voor uw hypotheek en financiële situatie? Bij Haruna kijken we graag met u mee. Voor juridische documenten zoals een testament of samenlevingscontract verwijzen wij u door naar een notaris.
Plan een adviesgesprek